Báo cáo phát thải khí nhà kính: Hướng dẫn lập 2026

Quy chuẩn lập Báo cáo phát thải khí nhà kính cho cơ sở năm 2026

Báo cáo phát thải khí nhà kính là văn bản pháp lý bắt buộc đối với các cơ sở thuộc Danh mục Quyết định 13/2024/QĐ-TTg. Báo cáo cung cấp số liệu chi tiết về lượng phát thải KNK, phương pháp tính toán và kết quả thẩm tra nhằm phục vụ nghĩa vụ nộp báo cáo định kỳ trước ngày 31/3 cho cơ quan chuyên môn theo quy định tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP.

Doanh nghiệp có thể phối hợp cùng đơn vị thực hiện dịch vụ kiểm kê khí nhà kính chuyên nghiệp để hoàn thiện số liệu và lập kế hoạch giảm nhẹ khí nhà kính dài hạn.

Báo cáo phát thải khí nhà kính là gì?

Báo cáo phát thải khí nhà kính giúp doanh nghiệp tổng hợp nguồn phát thải, dữ liệu hoạt động, phương pháp tính và kết quả tCO₂e theo phạm vi báo cáo đã xác định. Hồ sơ tốt phải cho phép truy vết từ số liệu tổng về chứng từ, thiết bị, hóa đơn hoặc dữ liệu vận hành gốc.

Trước khi lập báo cáo, doanh nghiệp cần xác định mục đích sử dụng, kỳ dữ liệu, ranh giới tổ chức và yêu cầu của cơ quan quản lý, khách hàng hoặc chương trình ESG. Đây là cơ sở để chọn đúng biểu mẫu, phương pháp và quy trình QA/QC.

Báo cáo phát thải khí nhà kính (GHG) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức về biến đổi khí hậu, thúc đẩy hành động giảm thiểu, và cải thiện tính minh bạch của các tổ chức, doanh nghiệp. Hiểu rõ về quy trình lập báo cáo, các tiêu chuẩn và công cụ hỗ trợ sẽ giúp các tổ chức, doanh nghiệp ứng dụng hiệu quả việc báo cáo phát thải khí nhà kính.

Một hồ sơ báo cáo phát thải khí nhà kính cần có gì?

Báo cáo cần xác định rõ đối tượng báo cáo, kỳ dữ liệu, ranh giới tổ chức và ranh giới hoạt động trước khi tổng hợp kết quả. Mỗi số liệu tCO₂e phải có đường dẫn truy vết về dữ liệu hoạt động, hệ số phát thải, công thức và tài liệu chứng minh tương ứng.

Nhóm thông tin cần kiểm soát trong báo cáo phát thải

Nhóm thông tin	Nội dung cần thể hiện	Bằng chứng phổ biến
Ranh giới và nguồn phát thải	Cơ sở, hoạt động, thiết bị và nguồn phát thải được đưa vào hoặc loại trừ	Sơ đồ hoạt động, danh mục thiết bị, biên bản xác nhận phạm vi
Dữ liệu hoạt động	Điện, nhiên liệu, sản lượng, vận tải, môi chất lạnh, chất thải hoặc dữ liệu liên quan	Hóa đơn, đồng hồ đo, phiếu xuất kho, nhật ký vận hành
Phương pháp tính	Hệ số phát thải, giả định, quy đổi đơn vị và cách làm tròn	Bảng tính có version, nguồn hệ số và hồ sơ rà soát
QA/QC và giải trình	Kiểm tra dữ liệu thiếu, biến động và thay đổi phương pháp	Checklist QA/QC, biên bản phê duyệt và giải trình

Doanh nghiệp nên chốt bộ hồ sơ dữ liệu và người chịu trách nhiệm từng nguồn trước khi tính toán. Cách làm này giúp giảm việc điều chỉnh lại báo cáo ở giai đoạn kiểm tra hoặc thẩm định.

Quy trình lập báo cáo phát thải khí nhà kính

Quy trình lập báo cáo phát thải khí nhà kính là một quá trình liên tục, bao gồm các bước sau:

Thu thập dữ liệu về phát thải khí nhà kính

Xác định phạm vi báo cáo

Xác định rõ ràng phạm vi bao phủ của báo cáo bao gồm các hoạt động, sản phẩm, hoặc dịch vụ cần được đánh giá.

Phạm vi	Mô tả
–	–
Phạm vi 1	Bao gồm các nguồn phát thải trực tiếp như sử dụng nhiên liệu, hoạt động sản xuất, vận chuyển…
Phạm vi 2	Bao gồm các nguồn phát thải gián tiếp như sử dụng điện năng, nhiệt, hơi nước…
Phạm vi 3	Bao gồm các nguồn phát thải gián tiếp khác như sản xuất nguyên vật liệu, vận chuyển sản phẩm, xử lý chất thải…

Xác định các nguồn phát thải chính

Xác định tất cả các nguồn phát thải khí nhà kính chính trong phạm vi báo cáo, ví dụ như sử dụng nhiên liệu, tiêu thụ điện năng, sản xuất chất thải, v.v.

• Sử dụng nhiên liệu (xăng, dầu, khí, than…)
• Tiêu thụ điện năng
• Sản xuất chất thải
• Quá trình sản xuất công nghiệp
• Hoạt động vận chuyển
• Hoạt động nông nghiệp

Thu thập dữ liệu phát thải

Thu thập thông tin cần thiết về lượng phát thải từ mỗi nguồn. Ví dụ, đối với việc sử dụng nhiên liệu, cần xác định loại nhiên liệu sử dụng, lượng tiêu thụ mỗi năm, và hệ số phát thải.

Sử dụng các công cụ hỗ trợ

Sử dụng các công cụ hỗ trợ như phần mềm quản lý phát thải, bảng tính, cơ sở dữ liệu để thu thập, lưu trữ, và phân tích dữ liệu.

Xác định phạm vi và phương pháp tính toán

Chọn tiêu chuẩn báo cáo

Chọn tiêu chuẩn phù hợp với loại hình tổ chức, doanh nghiệp, và mục tiêu của báo cáo. Một số tiêu chuẩn phổ biến bao gồm ISO 14064, GRI Standards, v.v.

Xác định phương pháp tính toán

Lựa chọn phương pháp tính toán phù hợp với từng loại nguồn phát thải. Có nhiều phương pháp tính toán khác nhau được sử dụng phổ biến như phương pháp trực tiếp, gián tiếp, hoặc kết hợp.

Áp dụng các hệ số phát thải

Áp dụng các hệ số phát thải được công nhận để tính toán lượng phát thải tương ứng với từng loại nguồn.

Kiểm tra và xác nhận dữ liệu

Kiểm tra độ chính xác của dữ liệu

Kiểm tra lại dữ liệu đã thu thập được, đảm bảo độ chính xác và đầy đủ của thông tin.

Xác nhận dữ liệu

Cần có quá trình xác nhận hoặc kiểm tra độc lập từ các bên thứ ba để đảm bảo tính khách quan của báo cáo.

Lợi ích của việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính

Việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính mang lại nhiều lợi ích cho tổ chức, doanh nghiệp, bao gồm:

Nâng cao uy tín và hình ảnh của doanh nghiệp

• Minh bạch và trách nhiệm: Báo cáo phát thải thể hiện sự minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp đối với môi trường, tạo lòng tin cho khách hàng, đối tác, và nhà đầu tư.
• Tăng cường thương hiệu: Báo cáo phát thải giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh tích cực, thân thiện với môi trường, thu hút khách hàng quan tâm đến các sản phẩm và dịch vụ bền vững.
• Cải thiện mối quan hệ cộng đồng: Báo cáo phát thải giúp doanh nghiệp nâng cao sự kết nối với cộng đồng, xây dựng mối quan hệ tích cực với các bên liên quan.

Hỗ trợ trong việc quản lý và giảm phát thải

• Xác định các điểm nóng phát thải: Báo cáo giúp doanh nghiệp xác định rõ ràng các điểm nóng phát thải, từ đó tập trung nguồn lực để giảm thiểu hiệu quả nhất.
• Đánh giá hiệu quả của các biện pháp giảm thải: Theo dõi và đánh giá hiệu quả của các biện pháp giảm thải được thực hiện, giúp doanh nghiệp điều chỉnh, nâng cao hiệu quả hoạt động.
• Xây dựng chiến lược giảm thiểu hiệu quả: Báo cáo phát thải là cơ sở để doanh nghiệp xây dựng chiến lược giảm thiểu phát thải phù hợp với mục tiêu và đặc thù của mình.

Đáp ứng yêu cầu pháp lý và chuẩn môi trường

• Tuân thủ pháp luật: Việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính là yêu cầu bắt buộc của pháp luật đối với nhiều tổ chức, doanh nghiệp.
• Thúc đẩy phát triển bền vững: Báo cáo phát thải là minh chứng cho sự cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp, thu hút các nguồn tài chính và đầu tư.
• Nhận được ưu đãi từ chính phủ: Doanh nghiệp có thể nhận được các ưu đãi và hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức quốc tế cho các hoạt động giảm thiểu phát thải.

Thách thức khi lập báo cáo phát thải khí nhà kính

Việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính có thể gặp một số thách thức:

Thiếu thông tin và dữ liệu chính xác

• Thiếu các hệ thống quản lý phát thải hiệu quả: Nhiều doanh nghiệp chưa có hệ thống quản lý phát thải hiệu quả, dẫn đến việc thiếu thông tin và dữ liệu chính xác về lượng khí nhà kính phát thải.
• Khó khăn trong việc thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu phát thải có thể phức tạp và mất thời gian, đặc biệt đối với các hoạt động kinh doanh phức tạp.
• Thiếu hiểu biết về tiêu chuẩn và phương pháp tính toán: Một số doanh nghiệp chưa hiểu rõ về các tiêu chuẩn và phương pháp tính toán, dẫn đến sai sót trong việc xác định lượng phát thải.

Chi phí và nguồn lực cần thiết

• Chi phí nhân lực: Việc lập báo cáo phát thải yêu cầu các chuyên gia về môi trường, kế toán, và quản trị, dẫn đến chi phí nhân lực cao.
• Chi phí phần mềm và công cụ hỗ trợ: Sử dụng các phần mềm quản lý phát thải, công cụ hỗ trợ tính toán, và đo lường phát thải có thể tốn kém.
• Thiếu nguồn lực: Một số doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể thiếu nguồn lực tàichính và kỹ thuật để thực hiện việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính một cách đầy đủ và chính xác.

Khó khăn trong việc đo lường và tính toán

• Đo lường chính xác: Việc đo lường lượng khí nhà kính phát thải từ các nguồn khác nhau như sản xuất, vận chuyển, hoặc tiêu dùng có thể gặp khó khăn do sự phức tạp của quá trình sản xuất.
• Tính toán đúng hệ số phát thải: Sử dụng các hệ số phát thải không chính xác có thể dẫn đến sai sót trong việc tính toán lượng khí nhà kính phát thải.
• Thiếu kiến thức chuyên môn: Để đo lường và tính toán chính xác, cần có kiến thức chuyên môn về môi trường, quản lý phát thải, và phương pháp tính toán.

Các tiêu chuẩn và hướng dẫn liên quan đến báo cáo phát thải khí nhà kính

Việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính cần tuân thủ các tiêu chuẩn và hướng dẫn sau:

Tiêu chuẩn ISO 14064

Tiêu chuẩn này cung cấp hướng dẫn chi tiết về việc xác định, đo lường, báo cáo, và xác nhận phát thải khí nhà kính. ISO 14064 chia thành ba phần chính: Phần 1 – Hướng dẫn về các nguyên tắc và yêu cầu cơ bản; Phần 2 – Hướng dẫn cho các dự án giảm thiểu; Phần 3 – Hướng dẫn cho xác nhận ngoài.

Hướng dẫn GRI Standards

Global Reporting Initiative (GRI) cung cấp một bộ tiêu chuẩn quốc tế cho việc báo cáo bền vững, trong đó bao gồm cả báo cáo phát thải khí nhà kính. Hướng dẫn GRI Standards giúp tổ chức xác định, đo lường, và báo cáo các chỉ số liên quan đến phát thải khí nhà kính một cách chi tiết và minh bạch.

Chuẩn bị cho việc tuân thủ theo Paris Agreement

Hiệp định Paris là một cam kết quan trọng của cộng đồng quốc tế trong việc giảm phát thải khí nhà kính để hạn chế biến đổi khí hậu. Doanh nghiệp cần chuẩn bị và tuân thủ các yêu cầu của Hiệp định Paris, bao gồm việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính theo các tiêu chuẩn và nguyên tắc được đề ra.

Công cụ hỗ trợ lập báo cáo phát thải khí nhà kính

Để hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp trong việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính, có các công cụ sau:

Phần mềm quản lý phát thải

Các phần mềm quản lý phát thải cung cấp công cụ để tổ chức, quản lý, và báo cáo về phát thải khí nhà kính một cách hiệu quả. Các tính năng của phần mềm bao gồm thu thập dữ liệu, tính toán phát thải, xây dựng báo cáo, và theo dõi tiến độ giảm phát thải.

Hệ thống theo dõi và đo lường

Sử dụng hệ thống theo dõi và đo lường phát thải khí nhà kính giúp tổ chức có cái nhìn rõ ràng về lượng phát thải từ các nguồn khác nhau. Hệ thống này cung cấp dữ liệu chính xác và đáng tin cậy để lập báo cáo và đánh giá hiệu quả các biện pháp giảm thiểu.

Dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp

Các dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp về quản lý phát thải khí nhà kính có thể giúp tổ chức xác định, đo lường, và báo cáo phát thải một cách chính xác và hiệu quả. Các chuyên gia sẽ hỗ trợ trong việc áp dụng các tiêu chuẩn, phương pháp tính toán, và xác nhận dữ liệu.

Một số lưu ý

Trong quá trình lập báo cáo phát thải khí nhà kính, cần lưu ý các điểm sau:

• Minh bạch và trung thực: Báo cáo cần phải minh bạch và trung thực với thông tin về phát thải khí nhà kính của tổ chức, doanh nghiệp.
• Liên tục cập nhật: Dữ liệu về phát thải cần được cập nhật định kỳ để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ.
• Đào tạo nhân viên: Đào tạo nhân viên về quy trình lập báo cáo và quản lý phát thải để nâng cao hiệu quả của công việc.

Câu hỏi thường gặp

1. Báo cáo phát thải khí nhà kính là gì?
2. Tại sao cần lập báo cáo phát thải khí nhà kính?
3. Làm thế nào để thu thập dữ liệu phát thải khí nhà kính?
4. Có những tiêu chuẩn và hướng dẫn nào liên quan đến báo cáo phát thải?
5. Công cụ hỗ trợ nào được sử dụng để lập báo cáo phát thải khí nhà kính?

Kết luận

Việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cơ hội để tổ chức, doanh nghiệp nâng cao uy tín, hỗ trợ quản lý và giảm phát thải, và đáp ứng yêu cầu của môi trường. Quy trình này đòi hỏi sự chính xác, minh bạch, và sự cam kết từ tất cả các bên liên quan. Với sự hỗ trợ từ các công cụ, tiêu chuẩn, và dịch vụ chuyên nghiệp, việc lập báo cáo phát thải khí nhà kính sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.