Hệ Số Phát Thải Điện Lưới Việt Nam Mới Nhất Và Cách Tính Scope 2

Hệ số phát thải của lưới điện Việt Nam mới nhất theo Công văn số 1726/BĐKH-PTCBT của Cục Biến đổi khí hậu là 0,6592 tCO2/MWh (áp dụng cho năm dữ liệu 2023). Doanh nghiệp dùng hệ số này để tính toán phát thải khí nhà kính gián tiếp từ tiêu thụ điện năng (Phạm vi 2) theo công thức: Lượng phát thải (tCO2) = Điện năng tiêu thụ (MWh) x Hệ số phát thải. Việc nắm bắt và áp dụng chính xác chỉ số này là bước bắt buộc giúp các doanh nghiệp thực hiện kiểm kê khí nhà kính chuẩn xác, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam.

Hệ số phát thải điện lưới Việt Nam mới nhất là bao nhiêu?

Theo công bố chính thức từ Bộ Tài nguyên và Môi trường, cụ thể là tại Công văn số 1726/BĐKH-PTCBT do Cục Biến đổi khí hậu ban hành, hệ số phát thải điện lưới Việt Nam áp dụng cho năm dữ liệu 2023 là 0,6592 tCO2/MWh (tương đương 0,6592 kg CO2/kWh).

Số liệu này được tính toán dựa trên phương pháp luận của Ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC) và số liệu vận hành hệ thống điện thực tế từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Doanh nghiệp có thể tra cứu văn bản gốc thông qua tài liệu Nghiên cứu, xây dựng hệ số phát thải (EF) của lưới điện Việt Nam năm 2023 của Cục Biến đổi khí hậu để làm cơ sở pháp lý cho báo cáo của mình.

So với năm dữ liệu 2022 (với hệ số là 0,6766 tCO2/MWh), hệ số phát thải lưới điện quốc gia năm 2023 đã giảm khoảng 2,57%. Sự sụt giảm này phản ánh nỗ lực chuyển dịch cơ cấu nguồn điện của Việt Nam, khi tỷ trọng các nguồn năng lượng tái tạo (như điện gió, điện mặt trời) hòa lưới ngày càng tăng, thay thế dần một phần nguồn nhiệt điện than truyền thống có mức phát thải cao.

Hệ số phát thải điện lưới (Grid Emission Factor) là gì?

Hệ số phát thải điện lưới (Grid Emission Factor – GEF) là chỉ số thể hiện lượng khí nhà kính (chủ yếu là CO2) phát thải ra khí quyển trên một đơn vị điện năng được sản xuất và truyền tải qua lưới điện quốc gia. Đơn vị đo lường tiêu chuẩn của chỉ số này thường được biểu diễn bằng tấn CO2 trên Megawatt giờ (tCO2/MWh) hoặc kilôgam CO2 trên Kilowatt giờ (kg CO2/kWh).

Chỉ số này không cố định mà thay đổi theo từng năm phụ thuộc vào cơ cấu nguồn phát điện thương mại. Nếu hệ thống điện quốc gia sử dụng nhiều năng lượng hóa thạch (than, dầu, khí gas), hệ số phát thải co2 của điện lưới sẽ ở mức cao. Ngược lại, khi tỷ trọng năng lượng tái tạo (thủy điện, điện mặt trời, điện gió) tăng lên, chỉ số này sẽ giảm xuống, giúp dòng điện tiêu thụ trở nên “sạch” hơn.

Vai trò của hệ số phát thải lưới điện trong kiểm kê khí nhà kính doanh nghiệp

Đối với các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam, việc xác định chính xác hệ số phát thải của lưới điện đóng vai trò quyết định trong việc hoàn thiện hồ sơ môi trường và tuân thủ pháp luật:

• Tuân thủ quy định pháp lý: Theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, các cơ sở phát thải khí nhà kính lớn thuộc danh mục bắt buộc phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ. Việc áp dụng sai hệ số phát thải có thể dẫn đến báo cáo không hợp lệ.
• Xác định phát thải Phạm vi 2 (Scope 2): Theo tiêu chuẩn quốc tế như GHG Protocol hay ISO 14064-1, lượng điện năng mua từ lưới điện quốc gia được xếp vào nhóm phát thải từ điện mua ngoài (phát thải gián tiếp). Doanh nghiệp không thể tính toán được lượng phát thải này nếu thiếu hệ số GEF chính thức.
• Xây dựng lộ trình giảm nhẹ phát thải: Số liệu kiểm kê chính xác là cơ sở để doanh nghiệp thiết lập mục tiêu trung hòa carbon, tham gia thị trường tín chỉ carbon và nâng cao năng lực cạnh tranh khi xuất khẩu hàng hóa sang các thị trường khắt khe như EU (nơi áp dụng cơ chế điều chỉnh biên giới carbon – CBAM).

Diễn biến xu hướng hệ số phát thải điện lưới Việt Nam qua các năm

Nhìn lại hành trình phát triển năng lượng của Việt Nam, hệ số phát thải điện lưới có sự biến động rõ rệt qua từng thời kỳ, phản ánh trực tiếp chính sách phát triển nguồn điện quốc gia:

Bảng tổng hợp hệ số phát thải lưới điện Việt Nam qua các năm gần đây

Năm dữ liệu	Văn bản ban hành	Hệ số phát thải (tCO2/MWh)
2020	Công văn 127/BĐKH-PTCBT	0,8458
2021	Công văn 263/BĐKH-PTCBT	0,7221
2022	Công văn 1155/BĐKH-PTCBT	0,6766
2023	Công văn 1726/BĐKH-PTCBT	0,6592

Số liệu trên cho thấy xu hướng giảm đều đặn của hệ số phát thải. Theo bài phân tích trên báo VietnamPlus về xu hướng phát thải của lưới điện, sự chuyển dịch từ nguồn năng lượng “nâu” sang “xanh” đang diễn ra mạnh mẽ nhờ các chính sách khuyến khích điện mặt trời và điện gió. Tuy nhiên, tốc độ giảm này cũng phụ thuộc lớn vào tình hình thủy văn (ảnh hưởng đến sản lượng thủy điện) và tiến độ vận hành của các dự án nguồn điện lớn.

Hướng dẫn cách tính lượng phát thải khí nhà kính từ tiêu thụ điện (Scope 2)

Để thực hiện tính toán phát thải khí nhà kính phạm vi 2 đối với lượng điện năng tiêu thụ, doanh nghiệp thực hiện theo quy trình 3 bước tiêu chuẩn sau:

Bước 1: Thu thập số liệu tiêu thụ điện năng thực tế

Doanh nghiệp cần tổng hợp lượng điện năng tiêu thụ thực tế (đơn vị: kWh hoặc MWh) trong năm báo cáo. Nguồn số liệu đáng tin cậy nhất là hóa đơn tiền điện hàng tháng do EVN cung cấp hoặc số liệu ghi nhận từ hệ thống công tơ đo đếm nội bộ của nhà máy.

Bước 2: Quy đổi đơn vị đo lường

Hệ số phát thải điện lưới quốc gia thường được công bố theo đơn vị tCO2/MWh. Do đó, nếu số liệu thu thập trên hóa đơn đang ở đơn vị kWh, doanh nghiệp cần quy đổi sang MWh bằng công thức:

Số điện năng tiêu thụ (MWh) = Số điện năng tiêu thụ (kWh) / 1.000

Bước 3: Áp dụng công thức tính toán

Sử dụng công thức tiêu chuẩn của GHG Protocol để tính toán lượng phát thải khí nhà kính gián tiếp:

E = AD x EF

Trong đó:

• E (Emission): Lượng phát thải khí nhà kính (tCO2).
• AD (Activity Data): Lượng điện năng tiêu thụ trong năm (MWh).
• EF (Emission Factor): Hệ số phát thải điện lưới quốc gia tương ứng với năm dữ liệu (tCO2/MWh).

Ví dụ thực tế: Trong năm 2023, một nhà máy sản xuất tại Bình Dương tiêu thụ tổng cộng 1.500.000 kWh điện mua từ lưới điện quốc gia. Cách tính lượng phát thải Scope 2 của nhà máy như sau:

• Quy đổi điện năng: 1.500.000 kWh = 1.500 MWh.
• Áp dụng hệ số phát thải của lưới điện việt nam 2023 là 0,6592 tCO2/MWh.
• Lượng phát thải CO2 = 1.500 x 0,6592 = 988,8 tCO2.

Các rủi ro và sai sót thường gặp khi doanh nghiệp tự tính toán phát thải điện lưới

Trong quá trình tự thực hiện kiểm kê khí nhà kính, nhiều doanh nghiệp thường gặp phải các sai sót kỹ thuật dẫn đến kết quả báo cáo thiếu chính xác:

• Sử dụng sai năm hệ số phát thải: Nhiều doanh nghiệp vẫn áp dụng hệ số cũ của các năm trước cho báo cáo năm hiện tại, làm sai lệch kết quả kiểm kê thực tế.
• Nhầm lẫn đơn vị tính: Lỗi phổ biến là nhân trực tiếp số kWh trên hóa đơn với hệ số phát thải tính bằng tCO2/MWh mà không chia cho 1.000, dẫn đến kết quả phát thải bị phóng đại lên 1.000 lần.
• Không tách biệt nguồn điện tự sản xuất: Nếu doanh nghiệp có lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tự dùng nhưng không tách biệt lượng điện này ra khỏi lượng điện mua lưới khi tính toán Scope 2, kết quả phát thải gián tiếp sẽ không phản ánh đúng thực tế giảm nhẹ phát thải của cơ sở.

Giải pháp giảm phát thải gián tiếp từ điện lưới cho doanh nghiệp

Để giảm thiểu lượng phát thải Scope 2 và hướng tới các tiêu chuẩn bền vững, doanh nghiệp có thể chủ động áp dụng các biện pháp cắt giảm phát thải khí nhà kính hiệu quả sau:

• Tối ưu hóa hiệu suất năng lượng: Đầu tư nâng cấp hệ thống máy móc tiết kiệm điện, cải tạo hệ thống chiếu sáng LED, tối ưu hóa hệ thống điều hòa không khí và thông gió công nghiệp.
• Lắp đặt điện mặt trời mái nhà: Tự sản xuất và tiêu thụ nguồn năng lượng sạch tại chỗ giúp giảm trực tiếp lượng điện phải mua từ lưới điện quốc gia, từ đó giảm lượng phát thải Scope 2 về mức tối thiểu.
• Mua chứng chỉ năng lượng tái tạo (I-REC): Đối với các doanh nghiệp không có diện tích lắp đặt pin mặt trời, việc mua chứng chỉ I-REC là giải pháp tối ưu để chứng minh việc sử dụng năng lượng xanh và trung hòa lượng phát thải từ điện lưới.

Dịch vụ tư vấn kiểm kê khí nhà kính chuyên nghiệp tại Envi Solutions

Việc tính toán và lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về các quy định pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và phương pháp luận quốc tế. Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và kiểm soát rủi ro pháp lý, Envi Solutions cung cấp dịch vụ tư vấn kiểm kê khí nhà kính trọn gói chuyên nghiệp.

Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm của Envi Solutions sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc thu thập số liệu, áp dụng chính xác các hệ số phát thải điện lưới mới nhất, xây dựng báo cáo phát thải đạt chuẩn ISO 14064-1 và đề xuất các giải pháp giảm nhẹ phát thải tối ưu nhất.

Để nhận tư vấn chi tiết và báo giá dịch vụ, quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:

Envi Solutions
Văn phòng đại diện: 116 Nguyễn Văn Thủ, Phường Tân Định, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
Văn phòng Miền Nam: 232 Ung Văn Khiêm, Phường Thạnh Mỹ Tây, Quận Bình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh
Văn phòng Miền Bắc: Tầng 6, Tòa nhà San Nam, số 78 Duy Tân, Phường Dịch Vọng Hậu, Quận Cầu Giấy, TP. Hà Nội
Hotline: 0986 301 755
Email: info@envi-solutions.com
Website: www.envi-solutions.com

Các câu hỏi thường gặp (FAQ) về hệ số phát thải điện lưới

Hệ số phát thải điện lưới Việt Nam năm 2024 đã được công bố chưa?

Hiện tại, Cục Biến đổi khí hậu chưa ban hành công văn chính thức công bố hệ số phát thải điện lưới cho năm dữ liệu 2024. Thông thường, hệ số phát thải của một năm dữ liệu sẽ được tính toán, tổng hợp và công bố chính thức vào khoảng cuối quý III hoặc quý IV của năm kế tiếp sau khi có đầy đủ số liệu vận hành hệ thống điện từ EVN.

Doanh nghiệp có được tự ý dùng hệ số phát thải của nước khác để tính toán không?

Không. Khi thực hiện kiểm kê khí nhà kính cho các cơ sở hoạt động tại Việt Nam, doanh nghiệp bắt buộc phải sử dụng hệ số phát thải điện lưới quốc gia do cơ quan có thẩm quyền tại Việt Nam (Cục Biến đổi khí hậu – Bộ Tài nguyên và Môi trường) công bố để đảm bảo tính chính xác và tính pháp lý của báo cáo.

Sử dụng điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu có tính phát thải Scope 2 không?

Không. Lượng điện năng sản xuất từ hệ thống điện mặt trời mái nhà tự dùng của doanh nghiệp có hệ số phát thải bằng 0. Do đó, lượng điện này không phát sinh phát thải Scope 2. Doanh nghiệp chỉ tính phát thải Scope 2 cho phần sản lượng điện năng thực tế mua từ lưới điện quốc gia.

Sự khác nhau giữa hệ số phát thải lề xây dựng (BM) và lề vận hành (OM) là gì?

Hệ số phát thải lề vận hành (OM) phản ánh mức phát thải của các nhà máy điện hiện đang hoạt động trên lưới. Trong khi đó, hệ số phát thải lề xây dựng (BM) phản ánh mức phát thải của các nhà máy điện mới được xây dựng và hòa lưới gần nhất. Hệ số phát thải điện lưới tổng hợp dùng trong kiểm kê khí nhà kính thường là sự kết hợp có trọng số của cả hai chỉ số này.