Nghị định 119/2025/NĐ-CP khí nhà kính: Điểm mới và lộ trình cho doanh nghiệp

Nghị định 119/2025/NĐ-CP ban hành ngày 09/06/2025, có hiệu lực từ ngày 01/08/2025, sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Nghị định mang đến những thay đổi cốt lõi về lộ trình phân bổ hạn ngạch, cơ chế bù trừ tín chỉ carbon và lùi thời điểm vận hành sàn giao dịch carbon toàn quốc đến năm 2029. Việc ban hành văn bản pháp lý này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực hiện thực hóa cam kết Net Zero của Chính phủ Việt Nam, đồng thời đặt ra nhiều yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt hơn đối với khối doanh nghiệp sản xuất công nghiệp.

Nghị định 119/2025/NĐ-CP là gì? Hiệu lực và đối tượng áp dụng

Nghị định 119/2025/NĐ-CP là văn bản pháp lý mới nhất do Chính phủ Việt Nam ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 06/2022/NĐ-CP. Mục tiêu trọng tâm của nghị định này là hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, quản lý hạn ngạch phát thải và phát triển thị trường carbon trong nước hướng tới các tiêu chuẩn quốc tế và Thỏa thuận Paris.

Về hiệu lực thi hành, nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 01/08/2025. Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm:

• Các cơ sở phát thải khí nhà kính thuộc danh mục phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính do Thủ tướng Chính phủ ban hành.
• Các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động phát triển, kinh doanh tín chỉ carbon và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam.
• Các cơ quan quản lý nhà nước liên quan như Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng.

5 điểm mới cốt lõi của Nghị định 119/2025/NĐ-CP về khí nhà kính

So với khung pháp lý cũ tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP, nghị định mới đã thực hiện những điều chỉnh mang tính chiến lược nhằm tối ưu hóa tính khả thi và tăng cường tính minh bạch trong quản lý phát thải. Dưới đây là các thay đổi quan trọng được tổng hợp từ Nghị định 119/2025/NĐ-CP:

1. Thu hẹp đối tượng tham gia thị trường carbon trong nước

Nghị định quy định rõ ràng hơn về quyền tham gia giao dịch trên thị trường carbon. Theo đó, chỉ những cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính mới được phép tham gia giao dịch, mua bán hạn ngạch và tín chỉ carbon trên sàn giao dịch chính thức. Quy định này giúp tập trung nguồn lực quản lý và tránh tình trạng đầu cơ không kiểm soát.

2. Tăng tỷ lệ bù trừ tín chỉ carbon lên tối đa 30%

Một trong những điểm mới nổi bật nhất là việc nâng tỷ lệ sử dụng tín chỉ carbon để bù đắp cho lượng phát thải vượt hạn ngạch. Thay vì giới hạn ở mức 10% như quy định trước đây, doanh nghiệp hiện được phép sử dụng tín chỉ carbon từ các dự án giảm phát thải để bù trừ lên đến tối đa 30% lượng hạn ngạch được phân bổ.

3. Cho phép cơ chế vay trước tối đa 15% hạn ngạch

Để tạo sự linh hoạt về mặt tài chính và vận hành cho doanh nghiệp, nghị định mới cho phép các cơ sở được vay trước tối đa 15% hạn ngạch phát thải của năm tiếp theo để sử dụng cho năm hiện tại. Cơ chế này giúp doanh nghiệp chủ động điều tiết kế hoạch sản xuất và giảm áp lực chi phí tuân thủ tức thời.

4. Lùi thời điểm vận hành sàn giao dịch carbon toàn quốc sang năm 2029

Nhằm đảm bảo công tác chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, năng lực quản lý và hệ thống pháp lý được hoàn thiện đồng bộ, Chính phủ quyết định lùi thời điểm vận hành chính thức sàn giao dịch carbon toàn quốc sang năm 2029 thay vì mốc 2028 như dự kiến trước đó. Giai đoạn thử nghiệm vẫn tiếp tục được triển khai để đánh giá hiệu quả thực tế.

5. Xây dựng Hệ thống đăng ký các-bon quốc gia

Nghị định yêu cầu thiết lập Hệ thống đăng ký các-bon quốc gia để quản lý tập trung toàn bộ lượng hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon được tạo ra hoặc giao dịch tại Việt Nam. Hệ thống này đóng vai trò là cơ sở dữ liệu minh bạch, ngăn chặn tình trạng tính trùng (double counting) và đảm bảo tính toàn vẹn môi trường.

Lộ trình 3 giai đoạn phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính (2025 – 2030)

Việc phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính theo quy định mới sẽ được triển khai theo lộ trình từng bước nhằm giúp doanh nghiệp có thời gian chuyển đổi công nghệ và tối ưu hóa quy trình vận hành.

Lộ trình phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính theo Nghị định 119/2025/NĐ-CP

Giai đoạn	Thời gian	Phạm vi và đối tượng áp dụng
Giai đoạn 1 (Thí điểm)	2025 – 2026	Tập trung phân bổ hạn ngạch thử nghiệm cho các ngành phát thải lớn bao gồm: sản xuất điện, sản xuất xi măng và sản xuất thép.
Giai đoạn 2 (Mở rộng)	2027 – 2028	Mở rộng đối tượng phân bổ hạn ngạch sang các ngành công nghiệp nặng khác và một số lĩnh vực dịch vụ có mức phát thải cao.
Giai đoạn 3 (Toàn quốc)	2029 – 2030	Áp dụng phân bổ hạn ngạch chính thức trên phạm vi toàn quốc, kết nối đồng bộ với sàn giao dịch carbon quốc gia vận hành từ năm 2029.

Theo phân tích từ các chuyên gia môi trường, lộ trình phân kỳ này giúp giảm thiểu cú sốc chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời tạo động lực để các ngành công nghiệp trọng điểm chủ động xây dựng phương án giảm nhẹ phát thải từ sớm.

Quy định mới về báo cáo kiểm kê và kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính

Để đáp ứng yêu cầu của Nghị định 119/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp thuộc danh mục bắt buộc phải thực hiện nghiêm túc quy trình kiểm kê và báo cáo theo hệ thống MRV (Đo đạc, Báo cáo, Thẩm định). Quy trình này bao gồm các nghĩa vụ cốt lõi sau:

• Kiểm kê khí nhà kính định kỳ: Doanh nghiệp phải thực hiện đo đạc, tính toán lượng phát thải thực tế tại cơ sở và lập báo cáo kiểm kê khí nhà kính doanh nghiệp định kỳ theo hướng dẫn kỹ thuật của bộ quản lý chuyên ngành.
• Xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải: Dựa trên kết quả kiểm kê, cơ sở phải lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cụ thể cho từng giai đoạn, áp dụng các biện pháp công nghệ và quản lý để không vượt quá hạn ngạch được phân bổ.
• Thẩm định độc lập: Các báo cáo phát thải và kết quả giảm nhẹ phải được thẩm định bởi đơn vị độc lập có năng lực trước khi trình lên cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Doanh nghiệp có thể chủ động tìm hiểu thêm về kiểm kê khí nhà kính lộ trình doanh nghiệp để xây dựng kế hoạch tuân thủ dài hạn, tránh các rủi ro pháp lý phát sinh khi các quy định mới đi vào hiệu lực thực tế.

Rủi ro pháp lý và tài chính khi doanh nghiệp không tuân thủ Nghị định 119/2025/NĐ-CP

Việc không tuân thủ các quy định mới về kiểm kê và hạn ngạch phát thải có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp:

• Xử phạt hành chính và chế tài pháp lý: Các hành vi chậm nộp báo cáo kiểm kê, báo cáo không trung thực hoặc phát thải vượt quá hạn ngạch được phân bổ mà không thực hiện bù trừ bằng tín chỉ carbon sẽ bị xử phạt nghiêm khắc theo quy định pháp luật hiện hành.
• Rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng: Nhiều tập đoàn đa quốc gia và thị trường xuất khẩu lớn (như EU với cơ chế CBAM) hiện yêu cầu nhà cung ứng Việt Nam phải minh bạch thông tin phát thải. Việc không tuân thủ quy định trong nước sẽ khiến doanh nghiệp mất đi lợi thế cạnh tranh và nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Gánh nặng chi phí tài chính: Nếu trì hoãn việc áp dụng các giải pháp giảm phát thải, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với chi phí mua hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon rất lớn khi thị trường carbon chính thức đi vào vận hành.

Giải pháp toàn diện từ Envi Solutions giúp doanh nghiệp tuân thủ Nghị định 119/2025/NĐ-CP

Hiểu được những thách thức mà doanh nghiệp gặp phải trong việc tiếp cận và thực thi các quy định mới của Nghị định 119/2025/NĐ-CP, Envi Solutions cung cấp gói dịch vụ tư vấn và kỹ thuật toàn diện, giúp tối ưu hóa quy trình tuân thủ và tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp.

Các dịch vụ thế mạnh của Envi Solutions bao gồm:

• Tư vấn và thực hiện kiểm kê khí nhà kính cho doanh nghiệp theo đúng tiêu chuẩn quốc tế và quy định hiện hành của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
• Xây dựng báo cáo giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và hỗ trợ thiết lập hệ thống MRV nội bộ cho cơ sở sản xuất.
• Tư vấn lộ trình tối ưu hóa hạn ngạch phát thải, cơ chế bù trừ tín chỉ carbon và chuẩn bị năng lực tham gia thị trường carbon trong tương lai.
• Hỗ trợ lập hồ sơ pháp lý môi trường, kiểm soát nguồn thải và hướng tới các mô hình sản xuất xanh bền vững.

Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm thực tiễn, Envi Solutions cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp giải quyết mọi khó khăn kỹ thuật, đảm bảo hồ sơ pháp lý chuẩn xác và nâng cao uy tín thương hiệu trên thị trường.

Thông tin liên hệ Envi Solutions:

• Văn phòng đại diện: 116 Nguyễn Văn Thủ, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
• Văn phòng Miền Nam: 232 Ung Văn Khiêm, Phường Thạnh Mỹ Tây, TP. Hồ Chí Minh
• Văn phòng Miền Bắc: Tầng 6, Tòa nhà San Nam, số 78 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội
• Hotline: 0986 301 755
• Email: info@envi-solutions.com
• Website: www.envi-solutions.com

Các câu hỏi thường gặp (FAQ) về Nghị định 119/2025/NĐ-CP

Nghị định 119/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?

Nghị định 119/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 09/06/2025 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/08/2025, thay thế hoặc sửa đổi một số điều khoản tương ứng của Nghị định 06/2022/NĐ-CP.

Doanh nghiệp được sử dụng bao nhiêu phần trăm tín chỉ carbon để bù trừ phát thải?

Theo quy định mới tại Nghị định 119/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp được phép sử dụng tín chỉ carbon từ các dự án giảm nhẹ phát thải để bù trừ tối đa lên đến 30% lượng hạn ngạch phát thải được phân bổ, tăng đáng kể so với mức 10% trước đây.

Cơ chế vay trước hạn ngạch phát thải hoạt động như thế nào?

Doanh nghiệp được phép vay trước tối đa 15% hạn ngạch phát thải của năm tiếp theo để bù đắp cho lượng phát thải thiếu hụt của năm hiện tại. Điều này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc cân đối kế hoạch sản xuất và chi phí tuân thủ.

Khi nào sàn giao dịch carbon toàn quốc tại Việt Nam chính thức vận hành?

Thời điểm vận hành chính thức sàn giao dịch carbon toàn quốc đã được điều chỉnh lùi sang năm 2029 nhằm đảm bảo công tác chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật, pháp lý và năng lực quản lý của các bên liên quan được hoàn thiện tốt nhất.