Kế hoạch giảm nhẹ phát thải cấp cơ sở: Quy định & Quy trình lập

Kế hoạch giảm nhẹ phát thải cấp cơ sở là văn bản chi tiết xác định mục tiêu, biện pháp kỹ thuật, quản lý và lộ trình cắt giảm phát thải khí nhà kính của cơ sở sản xuất, kinh doanh. Quy trình xây dựng gồm 5 bước từ kiểm kê khí nhà kính, xác định mục tiêu, đề xuất biện pháp, lập lộ trình đến xây dựng phương án giám sát. Việc chủ động thực hiện không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Kế hoạch giảm nhẹ phát thải cấp cơ sở là gì?

Để hiểu rõ khái niệm này, trước hết doanh nghiệp cần nắm được giảm nhẹ phát thải khí nhà kính là gì. Đây là các hoạt động nhằm giảm thiểu mức độ phát thải hoặc tăng cường hấp thụ khí nhà kính (KNK) được đo bằng đơn vị tấn CO2 tương đương (tCO2e). Ở cấp độ doanh nghiệp, kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở là một tài liệu mang tính chiến lược và pháp lý, vạch rõ lộ trình cắt giảm phát thải tuyệt đối hoặc giảm cường độ phát thải trên một đơn vị sản phẩm.

Vai trò của kế hoạch này bao gồm:

• Tuân thủ pháp lý: Đáp ứng các quy định bắt buộc của cơ quan quản lý nhà nước về giảm phát thải.
• Tối ưu chi phí: Thông qua các biện pháp tiết kiệm năng lượng, chuyển đổi công nghệ, doanh nghiệp giảm thiểu hao phí trong sản xuất.
• Sẵn sàng cho thị trường carbon: Việc xác định rõ hạn ngạch phát thải và lượng phát thải cắt giảm được là cơ sở để doanh nghiệp giao dịch tín chỉ carbon sau này.

Đối tượng bắt buộc lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở

Không phải mọi doanh nghiệp đều phải thực hiện nghĩa vụ này. Theo quy định hiện hành, đối tượng bắt buộc phải thực hiện kiểm kê và lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải bao gồm các cơ sở phát thải lớn thuộc danh mục được ban hành theo Quyết định 13/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Các ngành nghề trọng điểm thường thuộc diện bắt buộc bao gồm:

• Ngành năng lượng, công nghiệp chế biến chế tạo có mức tiêu thụ năng lượng lớn.
• Ngành giao thông vận tải, xây dựng.
• Các quá trình công nghiệp và sử dụng sản phẩm trong sản xuất hóa chất, luyện kim, vật liệu xây dựng.
• Lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất, quản lý chất thải.

Doanh nghiệp cần chủ động đối chiếu quy mô tiêu thụ năng lượng và lượng phát thải hằng năm của mình với các tiêu chí trong Quyết định 13/2024/QĐ-TTg để xác định nghĩa vụ pháp lý kịp thời.

Khung pháp lý hiện hành: Từ Nghị định 06/2022/NĐ-CP đến Nghị định 119/2025/NĐ-CP

Hệ thống văn bản pháp luật về giảm nhẹ phát thải tại Việt Nam đang được hoàn thiện nhanh chóng để đáp ứng các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu và tiêu chuẩn ESG.

Nền tảng pháp lý đầu tiên là Nghị định 06/2022/NĐ-CP ban hành ngày 07/01/2022, quy định chi tiết về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-dôn và tổ chức phát triển thị trường carbon trong nước. Đây là văn bản đặt nền móng cho nghĩa vụ kiểm kê và giảm phát thải của các cơ sở.

Mới đây nhất, Nghị định 119/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 01/08/2025) đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 06/2022/NĐ-CP. Nghị định mới này cập nhật các mốc thời gian, quy trình thẩm định giảm nhẹ và tối ưu hóa thủ tục hành chính, giúp doanh nghiệp có lộ trình rõ ràng hơn trong việc thực thi.

Thời hạn nộp kế hoạch và báo cáo giảm nhẹ phát thải cấp cơ sở doanh nghiệp cần lưu ý

Doanh nghiệp thuộc đối tượng bắt buộc cần đặc biệt lưu ý các mốc thời gian quan trọng sau để tránh các rủi ro pháp lý:

• Thời hạn nộp kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính giai đoạn 2026-2030: Các cơ sở phải xây dựng, phê duyệt và gửi kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính giai đoạn 2026-2030 đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền trước ngày 31/12/2025.
• Thời hạn nộp báo cáo hằng năm: Theo quy định tại Nghị định 119/2025/NĐ-CP, báo cáo giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở hằng năm phải được gửi đến Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trước ngày 31/3 kể từ năm 2027.

Việc chuẩn bị hồ sơ cần được thực hiện từ sớm vì quá trình đo đạc, tính toán lượng phát thải và xây dựng phương án kỹ thuật đòi hỏi nhiều thời gian và chuyên môn sâu.

Quy trình 5 bước xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở chuẩn xác

Để việc lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính đạt hiệu quả cao và dễ dàng được phê duyệt, doanh nghiệp nên áp dụng quy trình 5 bước chuẩn hóa sau:

1. Bước 1: Kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở: Xác định các nguồn phát thải trực tiếp (Scope 1) và gián tiếp (Scope 2) trong phạm vi ranh giới của cơ sở để thiết lập số liệu phát thải nền.
2. Bước 2: Xác định mục tiêu giảm phát thải: Dựa trên hạn ngạch phát thải được phân bổ và mục tiêu chung của ngành, doanh nghiệp xác định lượng tCO2e cần cắt giảm cụ thể cho từng năm trong giai đoạn 2026-2030.
3. Bước 3: Đề xuất các biện pháp giảm nhẹ: Lựa chọn các giải pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp với thực tế vận hành của nhà máy (ví dụ: chuyển đổi năng lượng, cải tiến hiệu suất thiết bị).
4. Bước 4: Lập lộ trình triển khai và dự toán kinh phí: Phân bổ nguồn lực, xác định thời gian thực hiện cho từng biện pháp và tính toán chi phí đầu tư cũng như thời gian hoàn vốn.
5. Bước 5: Xây dựng phương án theo dõi, giám sát: Thiết lập hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) cấp cơ sở để theo dõi tính hiệu quả của các biện pháp giảm nhẹ theo đúng quy định pháp luật.

Các biện pháp giảm nhẹ phát thải KNK tối ưu cho doanh nghiệp

Tùy thuộc vào đặc thù ngành nghề, doanh nghiệp có thể áp dụng linh hoạt các biện pháp giảm nhẹ phát thải sau đây:

Biện pháp quản lý và vận hành:

• Áp dụng hệ thống quản lý năng lượng ISO 50001 để kiểm soát hao phí.
• Đào tạo nâng cao nhận thức của người lao động về tiết kiệm điện, nước và nguyên vật liệu.

Biện pháp kỹ thuật và công nghệ:

• Thay thế các thiết bị hiệu suất thấp bằng thiết bị tiết kiệm điện (như hệ thống chiếu sáng LED, biến tần cho động cơ).
• Tận dụng nhiệt thừa từ quá trình sản xuất để phát điện hoặc phục vụ các công đoạn khác.
• Chuyển đổi từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu DO) sang các nguồn năng lượng sạch hơn như sinh khối (biomass), khí CNG/LPG hoặc lắp đặt điện mặt trời mái nhà.

Rủi ro pháp lý và vận hành khi doanh nghiệp chậm trễ thực hiện

Nếu không nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ lập kế hoạch và báo cáo giảm nhẹ phát thải, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với nhiều hệ lụy:

• Xử phạt hành chính: Theo các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, việc chậm nộp hoặc không nộp báo cáo đúng hạn sẽ bị phạt tiền và yêu cầu khắc phục hậu quả.
• Ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng: Nhiều tập đoàn đa quốc gia hiện nay yêu cầu nhà cung ứng tại Việt Nam phải chứng minh lộ trình giảm phát thải carbon. Việc chậm trễ có thể khiến doanh nghiệp mất đi các đơn hàng xuất khẩu lớn.
• Mất lợi thế cạnh tranh: Doanh nghiệp không có kế hoạch giảm phát thải rõ ràng sẽ gặp khó khăn khi tiếp cận các nguồn vốn xanh hoặc khi tham gia vào thị trường carbon trong tương lai.

Dịch vụ tư vấn lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính tại Envi Solutions

Việc tự xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải đòi hỏi đội ngũ nhân sự có chuyên môn sâu về kỹ thuật môi trường, năng lượng và am hiểu tường tận các quy định pháp lý của Bộ Tài nguyên và Môi trường. Với kinh nghiệm thực tiễn phong phú, Envi Solutions tự hào là đối tác tin cậy đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt hành trình chuyển đổi xanh.

Chúng tôi cung cấp dịch vụ trọn gói bao gồm:

• Kiểm kê khí nhà kính và xác định phát thải nền chính xác cho cơ sở.
• Tư vấn, xây dựng kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính cấp cơ sở tối ưu về mặt chi phí và kỹ thuật.
• Hỗ trợ xây dựng phương án giám sát và hoàn thiện hồ sơ báo cáo để trình nộp cơ quan chức năng đúng hạn.

Để được tư vấn chi tiết và nhận báo giá dịch vụ phù hợp với quy mô doanh nghiệp, xin vui lòng liên hệ:

Envi Solutions
Văn phòng đại diện: 116 Nguyễn Văn Thủ, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
Miền Nam: 232 Ung Văn Khiêm, Phường Thạnh Mỹ Tây, TP. Hồ Chí Minh
Miền Bắc: Tầng 6, Tòa nhà San Nam, số 78 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội
Hotline: 0986 301 755
Email: info@envi-solutions.com
Website: www.envi-solutions.com

Các câu hỏi thường gặp (FAQ) về kế hoạch giảm nhẹ phát thải cấp cơ sở

Cơ quan nào có thẩm quyền phê duyệt kế hoạch giảm nhẹ phát thải cấp cơ sở?

Kế hoạch giảm nhẹ phát thải của cơ sở sẽ được gửi đến các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo quy định, thường là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc các Bộ quản lý chuyên ngành như Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương tùy thuộc vào danh mục phân cấp quản lý.

Doanh nghiệp có được thay đổi kế hoạch giảm nhẹ phát thải đã nộp không?

Có. Trong quá trình vận hành, nếu có sự thay đổi lớn về quy mô sản xuất, công nghệ hoặc khi các biện pháp giảm nhẹ dự kiến không còn khả thi, doanh nghiệp có thể tiến hành điều chỉnh kế hoạch và nộp bản cập nhật cho cơ quan quản lý kèm theo văn bản giải trình chi tiết.

Chi phí lập kế hoạch giảm nhẹ phát thải phụ thuộc vào những yếu tố nào?

Chi phí này không cố định mà phụ thuộc vào quy mô của cơ sở, số lượng nguồn phát thải, độ phức tạp của dây chuyền công nghệ và phạm vi kiểm kê KNK được yêu cầu. Doanh nghiệp nên liên hệ trực tiếp với Envi Solutions để được khảo sát thực tế và nhận báo giá chính xác nhất.