Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn biến phức tạp, Việt Nam đã khẳng định quyết tâm mạnh mẽ với mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Bước sang năm 2026, các quy định về kiểm kê khí nhà kính (KNK) không còn là câu chuyện khuyến khích mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực Xây dựng. Việc nắm bắt kịp thời các quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt hành chính nặng nề mà còn là chìa khóa để mở ra cánh cửa xuất khẩu, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và tiếp cận các nguồn tín dụng xanh.
1. Hệ thống quy định pháp lý mới nhất năm 2026
Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt khi lộ trình giảm nhẹ phát thải của Việt Nam bước vào giai đoạn thực thi nghiêm ngặt. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã được kiện toàn để đảm bảo tính minh bạch và khả năng kiểm soát dữ liệu ở mức cao nhất.
Dựa trên nền tảng của Luật Bảo vệ môi trường 2020, các doanh nghiệp xây dựng cần đặc biệt lưu ý các văn bản sau:
Luật Bảo vệ môi trường 2020 (Điều 91): Đây là khung pháp lý cao nhất, quy định về trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong việc giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone.
Nghị định 06/2022/NĐ-CP: Văn bản chi tiết về việc tổ chức và phát triển thị trường carbon, lộ trình kiểm kê và giảm nhẹ phát thải.
Quyết định 13/2024/QĐ-TTg: Danh mục các lĩnh vực và cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê. Điểm mới của danh mục này là việc mở rộng đáng kể nhóm ngành sản xuất vật liệu xây dựng và các dự án bất động sản quy mô lớn.
Nghị định 119/2025/NĐ-CP: Bổ sung các quy định khắt khe về quy trình thẩm định, đo đạc, báo cáo (MRV). Nghị định này nhấn mạnh vào tính pháp lý của dữ liệu và trách nhiệm của đơn vị thẩm định độc lập.
Thông tư 13/2024/TT-BXD: Hướng dẫn kỹ thuật chuyên sâu của Bộ Xây dựng về việc đo đạc và báo cáo KNK riêng biệt cho các hoạt động sản xuất, thi công và vận hành công trình.
Việc không cập nhật đúng các thông tư, nghị định mới nhất có thể khiến báo cáo của doanh nghiệp bị bác bỏ khi nộp cho cơ quan quản lý, gây lãng phí thời gian và chi phí.
2. Đối tượng ngành Xây dựng bắt buộc phải thực hiện kiểm kê
Theo quy định của Nhà nước, việc xác định đối tượng kiểm kê dựa trên cả loại hình hoạt động và quy mô tiêu thụ năng lượng. Cụ thể, các đơn vị sau đây không thể đứng ngoài cuộc:
Tiêu chí về ngưỡng phát thải và tiêu thụ năng lượng:
Các cơ sở có tổng lượng phát thải khí nhà kính hàng năm từ 3.000 tCO2e (tấn CO2 tương đương) trở lên.
Các doanh nghiệp có mức tiêu thụ năng lượng hàng năm từ 1.000 TOE (tấn dầu tương đương) trở lên. Đây là ngưỡng áp dụng cho cả nhà máy sản xuất và các tòa nhà thương mại.
Nhóm ngành nghề cụ thể trong lĩnh vực xây dựng:
Sản xuất vật liệu xây dựng: Đây là nhóm chịu tác động mạnh nhất, bao gồm các nhà máy xi măng, gạch nung và không nung, ngói, kính xây dựng, sản xuất vôi, bê tông các loại (bê tông nhựa, bê tông tươi).
Các tòa nhà thương mại và hỗn hợp: Văn phòng cho thuê, trung tâm thương mại, khách sạn, resort quy mô lớn có hệ thống điều hòa không khí và chiếu sáng tiêu thụ năng lượng vượt ngưỡng.
Chủ đầu tư và nhà thầu hạ tầng: Các đơn vị triển khai các dự án giao thông, khu đô thị lớn có sử dụng đội ngũ máy móc thi công hạng nặng tiêu thụ lượng nhiên liệu hóa thạch khổng lồ.
Việc kiểm tra mình có thuộc danh sách của Quyết định 13/2024/QĐ-TTg hay không là bước đầu tiên cực kỳ quan trọng. Envi Solutions cung cấp dịch vụ rà soát danh mục miễn phí cho các đối tác mới để đảm bảo tính tuân thủ ngay từ đầu.
3. Quy trình thực hiện kiểm kê khí nhà kính chuẩn quy định
Để đảm bảo báo cáo có giá trị pháp lý, quy trình thực hiện tại Envi Solutions được thiết kế dựa trên tiêu chuẩn ISO 14064-1 và tuân thủ chặt chẽ các bước theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường:
Bước 1: Xác định phạm vi và ranh giới kiểm kê Doanh nghiệp cần xác định rõ ranh giới vật lý (vị trí nhà máy, công trường) và ranh giới quản lý (các công ty con, chi nhánh). Việc xác định đúng phạm vi giúp tránh tính trùng hoặc bỏ sót nguồn phát thải.
Bước 2: Nhận diện các nguồn phát thải chi tiết Chúng tôi phân loại nguồn phát thải thành các nhóm:
Phát thải trực tiếp (Scope 1): Do việc đốt nhiên liệu tại chỗ (dầu diezel cho máy phát điện, xe máy thi công; khí đốt cho lò nung vật liệu).
Phát thải gián tiếp (Scope 2): Do việc tiêu thụ điện lưới quốc gia.
Phát thải gián tiếp khác (Scope 3): Do vận chuyển vật liệu từ nhà cung cấp đến công trường hoặc xử lý chất thải xây dựng. Mặc dù Scope 3 chưa bắt buộc hoàn toàn nhưng đang được khuyến khích để tối ưu hóa hồ sơ xanh cho doanh nghiệp.
Bước 3: Thu thập số liệu hoạt động thực tế Đây là giai đoạn tốn nhiều thời gian nhất. Envi Solutions sẽ hỗ trợ doanh nghiệp tập hợp hóa đơn điện, phiếu nhập nhiên liệu, sản lượng sản xuất, cự ly vận chuyển và các hồ sơ kỹ thuật liên quan. Dữ liệu phải đảm bảo tính liên tục trong suốt kỳ kiểm kê.
Bước 4: Lựa chọn phương pháp luận và hệ số phát thải Sử dụng các hệ số phát thải (Emission Factor – EF) được cập nhật mới nhất từ Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc các hệ số mặc định của IPCC (Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu).
Bước 5: Tính toán lượng phát thải KNK Công thức cơ bản được áp dụng: E = AD x EF x GWP. (Trong đó: E là lượng phát thải; AD là số liệu hoạt động; EF là hệ số phát thải; GWP là chỉ số làm nóng toàn cầu của từng loại khí). Các loại khí được kiểm kê bao gồm: CO2, CH4, N2O và các nhóm khí nhà kính khác như HFCs, PFCs, SF6.
Bước 6: Soạn thảo báo cáo kiểm kê khí nhà kính Báo cáo được trình bày theo mẫu số 06 Phụ lục II của Nghị định 06/2022/NĐ-CP, đảm bảo đầy đủ các thông tin từ phương pháp luận đến kết quả tính toán và kế hoạch giảm nhẹ.
Bước 7: Thẩm định và nộp hồ sơ Hỗ trợ doanh nghiệp làm việc với các đơn vị thẩm định có chức năng và hoàn thiện hồ sơ để nộp lên cơ quan quản lý.
4. Nội dung báo cáo và cơ quan tiếp nhận hồ sơ
Theo quy định của Nhà nước, báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở phải đảm bảo tính minh bạch, chính xác và có thể kiểm chứng.
Nội dung chính của báo cáo:
Mô tả về cơ sở: Quy trình công nghệ, danh mục máy móc thiết bị tiêu thụ năng lượng.
Phương pháp kiểm kê: Nêu rõ phương pháp luận đã áp dụng và các giả định kinh tế – kỹ thuật.
Kết quả phát thải: Bảng tổng hợp phát thải theo từng nguồn và từng loại khí, quy đổi về đơn vị tCO2e.
Hệ thống quản lý dữ liệu: Mô tả cách thức lưu trữ chứng từ để phục vụ hậu kiểm của cơ quan chức năng.
Đề xuất biện pháp giảm nhẹ: Đây là phần quan trọng để doanh nghiệp thể hiện trách nhiệm môi trường và định hướng phát triển bền vững.
Cơ quan tiếp nhận báo cáo: Theo quy định tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP và hướng dẫn mới nhất:
Đơn vị tiếp nhận sơ bộ: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (thông qua Sở Tài nguyên và Môi trường địa phương) để thực hiện thẩm định số liệu tại chỗ.
Đơn vị tổng hợp cuối cùng: Sau khi có kết quả thẩm định, doanh nghiệp gửi báo cáo hoàn thiện về Bộ Tài nguyên và Môi trường để đưa vào hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu KNK quốc gia.
Thời hạn nộp báo cáo (Chu kỳ 2 năm một lần):
Trước ngày 31 tháng 03 của năm báo cáo: Doanh nghiệp gửi số liệu hoạt động.
Trước ngày 01 tháng 12 của năm báo cáo: Hoàn thành việc nộp kết quả kiểm kê đã qua thẩm định lên Bộ Tài nguyên và Môi trường.
5. Chế tài xử phạt nếu không thực hiện kiểm kê
Pháp luật Việt Nam đã quy định rõ ràng các mức xử phạt hành chính đối với các vi phạm liên quan đến biến đổi khí hậu tại Nghị định 45/2022/NĐ-CP. Việc chủ quan không thực hiện hoặc làm báo cáo đối phó có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng:
Phạt cảnh cáo đối với hành vi lần đầu chậm nộp báo cáo.
Phạt tiền từ 30.000.000 VNĐ đến 50.000.000 VNĐ đối với hành vi không thực hiện kiểm kê khí nhà kính hoặc không lập báo cáo theo quy định của pháp luật.
Phạt từ 5.000.000 VNĐ đến 10.000.000 VNĐ đối với hành vi cung cấp thông tin, dữ liệu sai lệch, không đầy đủ dẫn đến sai sót trong kết quả kiểm kê quốc gia.
Ngoài các khoản phạt tiền, doanh nghiệp còn đối mặt với rủi ro bị mất uy tín thương hiệu. Trong kỷ nguyên kinh tế xanh, việc “vướng” vào các án phạt môi trường sẽ khiến doanh nghiệp bị mất điểm trong mắt các chủ đầu tư quốc tế và bị loại khỏi các dự án đấu thầu yêu cầu tiêu chuẩn bền vững cao.
6. Tại sao doanh nghiệp nên chọn dịch vụ của Envi Solutions?
Envi Solutions không chỉ là đơn vị tư vấn, chúng tôi là đối tác chiến lược đồng hành cùng sự phát triển xanh của doanh nghiệp. Dưới đây là những lý do tại sao các đơn vị hàng đầu trong ngành xây dựng tin tưởng chúng tôi:
Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm thực chiến Chúng tôi hội tụ những kỹ sư môi trường và chuyên gia về khí nhà kính có am hiểu sâu sắc về lĩnh vực xây dựng. Chúng tôi nắm rõ định mức tiêu hao nhiên liệu của máy móc, quy trình sản xuất xi măng, gạch, bê tông… điều này giúp việc thu thập dữ liệu trở nên nhanh chóng và chính xác tuyệt đối.
Cam kết tuân thủ pháp luật 100% Với Envi Solutions, báo cáo của bạn luôn được xây dựng dựa trên các thông tư, nghị định mới nhất (Nghị định 06/2022, Quyết định 13/2024, Nghị định 119/2025). Chúng tôi chịu trách nhiệm giải trình số liệu trước các cơ quan chức năng và đơn vị thẩm định.
Giải pháp toàn diện và tối ưu chi phí Chúng tôi không chỉ giúp bạn hoàn thành một cuốn báo cáo để “đối phó” với luật pháp. Envi Solutions cung cấp giải pháp tổng thể: từ kiểm kê, thẩm định đến tư vấn các biện pháp kỹ thuật giảm phát thải thực tế, giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí năng lượng và nguyên liệu đầu vào.
Quy trình làm việc chuyên nghiệp, bảo mật Chúng tôi hiểu rằng dữ liệu sản xuất là bí mật của doanh nghiệp. Mọi thông tin khách hàng cung cấp đều được bảo mật tuyệt đối thông qua các điều khoản hợp đồng chặt chẽ. Tiến độ công việc luôn được cam kết rõ ràng, đảm bảo doanh nghiệp nộp báo cáo đúng hạn, không lo án phạt.
Hỗ trợ doanh nghiệp tham gia thị trường Carbon Với những báo cáo kiểm kê chuẩn chỉnh từ hôm nay, Envi Solutions sẽ giúp doanh nghiệp chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực để thực hiện giao dịch tín chỉ carbon trong tương lai, biến việc giảm phát thải thành nguồn thu nhập tài chính mới.
Liên Hệ Ngay
Đừng để rào cản pháp lý làm chậm bước tiến của doanh nghiệp. Hãy liên hệ với Envi Solutions ngay hôm nay để được tư vấn miễn phí về lộ trình kiểm kê khí nhà kính lĩnh vực xây dựng năm 2026.
CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ & PHÁT TRIỂN MÔI TRƯỜNG ENVI-SOLUTIONS
🏢 Văn Phòng Đại Diện: 116 Nguyễn Văn Thủ, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
🏢 Miền Nam: 232 Ung Văn Khiêm, Phường Thạnh Mỹ Tây, Tp. Hồ Chí Minh.
🏢 Miền Bắc: Tầng 6, Toà nhà San Nam, số 78 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội.
☎ Phone: 0986301755
📧 Email: info@envi-solutions.com