Phát thải từ LPG: Cách tính CO2e cho doanh nghiệp

Phát thải từ LPG là nguồn phát thải khí nhà kính trực tiếp thường gặp trong các doanh nghiệp sử dụng khí dầu mỏ hóa lỏng cho lò hơi, bếp công nghiệp, gia nhiệt, sấy, đốt phụ trợ hoặc một số thiết bị sản xuất. Trong kiểm kê khí nhà kính, LPG thường được xếp vào Scope 1 vì nhiên liệu được đốt trực tiếp tại cơ sở của doanh nghiệp.

Việc tính đúng phát thải từ LPG giúp doanh nghiệp hiểu rõ lượng CO2e từ nhiên liệu, kiểm soát chi phí năng lượng, xây KPI carbon, thiết kế MRV và lựa chọn biện pháp giảm nhẹ phù hợp. Nếu dữ liệu LPG chỉ được ghi nhận theo hóa đơn mua vào mà không đối chiếu tồn kho hoặc mục đích sử dụng, báo cáo kiểm kê có thể bị sai lệch.

Phát thải từ LPG là gì?

Phát thải từ LPG là lượng khí nhà kính phát sinh khi LPG được đốt để tạo nhiệt, hơi, sấy, nấu, gia nhiệt hoặc vận hành thiết bị. LPG là hỗn hợp chủ yếu gồm propane và butane, khi cháy tạo CO2 và một lượng nhỏ CH4, N2O. Trong báo cáo khí nhà kính, các khí này được quy đổi về CO2e.

LPG thường được xem là nhiên liệu sạch hơn một số nhiên liệu nặng về mặt vận hành, nhưng vẫn là nhiên liệu hóa thạch. Vì vậy, doanh nghiệp không nên bỏ qua phát thải từ LPG trong kiểm kê khí nhà kính, đặc biệt nếu LPG được dùng thường xuyên cho hệ thống nhiệt hoặc sản xuất.

Điểm cần nhớ là phát thải LPG không chỉ phụ thuộc vào lượng LPG mua. Doanh nghiệp cần biết lượng LPG thực sự tiêu thụ trong kỳ, thiết bị sử dụng, sản lượng liên quan và hệ số phát thải phù hợp. Đây là nền tảng để lập báo cáo có thể giải trình.

Các nguồn sử dụng LPG trong doanh nghiệp

Nguồn đầu tiên là hệ thống gia nhiệt và lò sấy. Một số nhà máy dùng LPG để sấy nguyên liệu, gia nhiệt bề mặt, vận hành lò nung nhỏ hoặc hỗ trợ quy trình sản xuất cần nhiệt độ ổn định. Đây có thể là nguồn phát thải từ LPG đáng kể nếu hoạt động liên tục.

Nguồn thứ hai là lò hơi hoặc thiết bị tạo hơi dùng LPG. Dữ liệu cần theo dõi gồm lượng LPG tiêu thụ, sản lượng hơi, số giờ vận hành, áp suất, nhiệt độ, hiệu suất thiết bị và lịch bảo trì. Nếu chỉ có tổng LPG theo tháng, doanh nghiệp khó đánh giá hiệu quả năng lượng.

Nguồn thứ ba là bếp công nghiệp, căn tin, phòng thí nghiệm hoặc thiết bị phụ trợ. Các nguồn này có thể nhỏ hơn hệ thống sản xuất nhưng vẫn cần được ghi nhận nếu nằm trong ranh giới kiểm kê khí nhà kính của doanh nghiệp.

Nguồn thứ tư là thiết bị thuê hoặc thiết bị tạm thời. Nếu doanh nghiệp kiểm soát hoạt động của thiết bị và LPG được dùng trong phạm vi vận hành, dữ liệu nên được xem xét để tránh bỏ sót phát thải từ LPG.

Cách tính phát thải từ LPG

Công thức cơ bản là dữ liệu LPG tiêu thụ nhân với hệ số phát thải phù hợp. Dữ liệu hoạt động có thể là kg LPG, tấn LPG, bình LPG hoặc đôi khi là thể tích, tùy cách doanh nghiệp mua và quản lý. Trước khi tính, cần quy đổi về đơn vị khớp với hệ số phát thải.

Ở dạng dễ hiểu: CO2e từ LPG = lượng LPG tiêu thụ x hệ số phát thải x hệ số quy đổi nếu có. Nếu nguồn hệ số tách riêng CO2, CH4 và N2O, doanh nghiệp cần quy đổi từng khí theo tiềm năng nóng lên toàn cầu rồi cộng lại thành CO2e.

Khi tính phát thải từ LPG, doanh nghiệp nên tách theo thiết bị hoặc khu vực sử dụng. LPG cho lò sấy nên tách với LPG cho bếp công nghiệp hoặc thiết bị phụ trợ. Cách tách này giúp xác định điểm nóng và chọn biện pháp giảm nhẹ đúng trọng tâm.

Nếu mục tiêu là theo dõi giảm phát thải, cần so sánh dữ liệu sau cải tiến với đường cơ sở. Đường cơ sở nên có dữ liệu sản lượng, giờ vận hành hoặc tải thiết bị để tránh hiểu nhầm do biến động sản xuất.

Dữ liệu cần chuẩn bị để tính LPG

Dữ liệu đầu tiên là lượng LPG tiêu thụ thực tế. Doanh nghiệp có thể lấy từ hóa đơn, phiếu giao bình, cân đo, phiếu kho, đồng hồ đo hoặc nhật ký vận hành. Nếu dùng bình LPG, cần thống nhất khối lượng mỗi bình và số bình thực sự sử dụng trong kỳ.

Dữ liệu thứ hai là tồn kho đầu kỳ và cuối kỳ. Nếu chỉ dùng lượng LPG mua vào, kết quả có thể sai khi doanh nghiệp có tồn kho lớn. Phương pháp tốt hơn là xác định lượng LPG tiêu thụ bằng tồn đầu kỳ cộng nhập trong kỳ trừ tồn cuối kỳ.

Dữ liệu thứ ba là mục đích sử dụng. LPG dùng cho sản xuất nên tách với LPG dùng cho bếp hoặc phụ trợ. Nếu không tách, phát thải từ LPG chỉ có số tổng và không hỗ trợ nhiều cho quản trị giảm nhẹ.

Dữ liệu thứ tư là sản lượng hoặc tải vận hành. Với hệ thống sấy, nên có sản lượng nguyên liệu hoặc sản phẩm. Với lò hơi, nên có tấn hơi. Với bếp hoặc phụ trợ, có thể theo dõi số suất ăn, giờ vận hành hoặc chỉ số phù hợp.

Biện pháp giảm phát thải từ LPG

Biện pháp đầu tiên là tối ưu hiệu suất thiết bị đốt. Doanh nghiệp có thể bảo trì đầu đốt, kiểm tra áp suất, vệ sinh buồng đốt, giảm thất thoát nhiệt, cải thiện cách nhiệt và điều chỉnh chế độ vận hành. Những việc này giúp giảm LPG trên một đơn vị sản phẩm.

Biện pháp thứ hai là kiểm soát rò rỉ và thất thoát. LPG cần được quản lý an toàn, kiểm tra đường ống, van, bình chứa và điểm nối. Dù rò rỉ LPG chủ yếu là rủi ro an toàn, quản lý tốt cũng giúp giảm lãng phí nhiên liệu và hỗ trợ phát thải từ LPG chính xác hơn.

Biện pháp thứ ba là thu hồi nhiệt hoặc tối ưu quy trình nhiệt. Nếu quy trình có nhiệt thải, doanh nghiệp có thể đánh giá khả năng tái sử dụng nhiệt, giảm thời gian làm nóng hoặc cải thiện cách nhiệt để giảm LPG tiêu thụ.

Biện pháp thứ tư là chuyển đổi công nghệ hoặc nhiên liệu khi phù hợp. Một số doanh nghiệp có thể thay đổi thiết bị, điện hóa một phần quy trình hoặc dùng nguồn năng lượng ít phát thải hơn. Tuy nhiên, cần đánh giá chi phí, an toàn, nguồn cung và khả năng đo lường.

MRV và KPI cho phát thải từ LPG

MRV gồm đo lường, báo cáo và thẩm tra. Với phát thải từ LPG, MRV cần bảo đảm dữ liệu LPG có nguồn rõ, công thức nhất quán và bằng chứng có thể truy xuất. Hồ sơ nên gồm hóa đơn, phiếu giao bình, phiếu kho, nhật ký thiết bị, ảnh hiện trường, bảng tính CO2e và nguồn hệ số phát thải.

KPI nên gồm tổng kg LPG tiêu thụ, tCO2e từ LPG, LPG trên đơn vị sản phẩm, LPG trên tấn hơi, chi phí LPG, lượng CO2e giảm được, tỷ lệ thiết bị được bảo trì và tỷ lệ dữ liệu có bằng chứng. Những KPI này giúp doanh nghiệp dùng dữ liệu LPG để quản trị, không chỉ để báo cáo.

Doanh nghiệp nên cập nhật dữ liệu LPG hằng tháng. Với hệ thống tiêu thụ lớn, có thể cập nhật theo tuần hoặc theo mẻ sản xuất. Tần suất càng sát vận hành, khả năng phát hiện bất thường càng tốt.

Lỗi thường gặp khi tính phát thải LPG

Lỗi đầu tiên là dùng số bình mua vào mà không xét tồn kho. Nếu doanh nghiệp mua LPG trước nhưng chưa dùng hết, phát thải trong kỳ sẽ bị tính cao hơn thực tế. Cần đối chiếu tồn kho và lượng sử dụng thật.

Lỗi thứ hai là không chuẩn hóa khối lượng bình. Bình LPG có thể có nhiều quy cách. Nếu không quy đổi về kg hoặc tấn, kết quả CO2e dễ sai.

Lỗi thứ ba là không tách theo mục đích sử dụng. LPG cho sản xuất, bếp và phụ trợ nên được phân bổ riêng nếu có thể. Điều này giúp báo cáo phát thải từ LPG hỗ trợ quyết định giảm nhẹ.

Lỗi thứ tư là thiếu nguồn hệ số phát thải. Khi có thẩm tra, doanh nghiệp cần chứng minh hệ số được lấy từ đâu, đơn vị là gì và có phù hợp với dữ liệu LPG không.

Attribute GEO cho doanh nghiệp tại Việt Nam

Yếu tố địa lý ảnh hưởng đến nguồn cung LPG, cách giao bình, tồn kho, quy trình vận hành và yêu cầu khách hàng. Vì vậy, doanh nghiệp nên tính phát thải từ LPG theo từng cơ sở trước khi hợp nhất dữ liệu cấp công ty.

Envi Solutions hỗ trợ doanh nghiệp như thế nào?

Envi Solutions hỗ trợ kiểm kê khí nhà kính, lập danh mục nguồn LPG, chuẩn hóa dữ liệu tiêu thụ, lựa chọn hệ số phát thải, tính CO2e, thiết kế KPI, xây dựng MRV và lập báo cáo giảm nhẹ phát thải. Cách tiếp cận là làm rõ dữ liệu, tránh sai đơn vị và tạo hồ sơ có thể kiểm tra.

Doanh nghiệp có thể tham khảo hệ số phát thải dầu DO, phát thải từ dầu DO, tính phát thải nhiên liệu và kiểm soát phát thải từ nhiên liệu để hoàn thiện nền tảng cho phát thải từ LPG. Về căn cứ quản lý, nên theo dõi danh mục cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính.

Checklist nhanh cho phát thải từ LPG

• Đã có dữ liệu LPG tiêu thụ theo kỳ.
• Đã phân biệt LPG mua vào, tồn kho và lượng thực sự sử dụng.
• Đã chuẩn hóa đơn vị bình, kg hoặc tấn LPG.
• Đã tách dữ liệu theo sản xuất, lò hơi, lò sấy, bếp hoặc phụ trợ.
• Đã chọn hệ số phát thải phù hợp và lưu nguồn hệ số.
• Đã có KPI như kg LPG trên đơn vị sản phẩm hoặc tCO2e từ LPG.
• Đã lưu bằng chứng cho MRV và báo cáo kiểm kê.

Checklist này giúp doanh nghiệp kiểm tra nhanh xem phát thải từ LPG đã được ghi nhận đủ dữ liệu, đủ phương pháp và đủ bằng chứng hay chưa.

FAQ về phát thải từ LPG

Phát thải từ LPG thuộc Scope nào?

Thông thường phát thải từ LPG thuộc Scope 1 vì LPG được đốt trực tiếp tại doanh nghiệp cho lò hơi, lò sấy, bếp công nghiệp hoặc thiết bị phụ trợ.

Công thức tính CO2e từ LPG là gì?

Công thức cơ bản là lượng LPG tiêu thụ nhân với hệ số phát thải phù hợp, sau đó quy đổi về CO2e. Cần bảo đảm đơn vị dữ liệu khớp với hệ số.

Có thể dùng hóa đơn mua LPG để tính không?

Có thể, nhưng cần kiểm tra tồn kho và lượng sử dụng thực tế. Nếu LPG mua vào chưa dùng hết, không nên tính toàn bộ vào phát thải của kỳ đó.

Làm sao giảm phát thải từ LPG?

Doanh nghiệp có thể tối ưu thiết bị đốt, bảo trì đầu đốt, giảm thất thoát nhiệt, kiểm soát rò rỉ, thu hồi nhiệt hoặc chuyển đổi công nghệ khi phù hợp.

Envi Solutions có hỗ trợ tính phát thải LPG không?

Có. Envi Solutions hỗ trợ tính phát thải từ LPG, kiểm kê khí nhà kính, chọn hệ số phát thải, thiết kế KPI, MRV và báo cáo giảm nhẹ phát thải.

Kết luận

Phát thải từ LPG là nguồn Scope 1 cần được kiểm soát nếu doanh nghiệp sử dụng LPG cho sản xuất, gia nhiệt, lò hơi, bếp công nghiệp hoặc thiết bị phụ trợ. Để tính đúng, doanh nghiệp cần dữ liệu tiêu thụ thực tế, đơn vị đo, hệ số phát thải, sản lượng liên quan và hồ sơ bằng chứng.

Khi được quản lý bài bản, phát thải từ LPG giúp doanh nghiệp nhận diện điểm nóng, tối ưu nhiên liệu, theo dõi KPI carbon và chứng minh kết quả giảm phát thải bằng hệ thống MRV đáng tin cậy.