Lộ trình Net Zero doanh nghiệp: Quy trình 5 bước chuẩn hóa

Lộ trình Net Zero cho doanh nghiệp là kế hoạch chiến lược dài hạn nhằm cắt giảm tối đa lượng phát thải khí nhà kính (Scope 1, 2, 3) và bù đắp lượng phát thải còn lại bằng các biện pháp hấp thụ tự nhiên hoặc công nghệ, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 và tuân thủ pháp luật. Việc chủ động xây dựng lộ trình này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn mở ra cơ hội tiếp cận nguồn tài chính xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Lộ trình Net Zero doanh nghiệp là gì? Câu trả lời trực tiếp cho nhà quản lý

Net Zero, hay phát thải ròng bằng 0, không có nghĩa là doanh nghiệp hoàn toàn không sinh ra khí nhà kính trong quá trình hoạt động. Thực tế, đây là trạng thái cân bằng hoàn toàn giữa lượng khí nhà kính thải ra khí quyển và lượng khí được loại bỏ hoặc bù đắp thông qua các giải pháp tự nhiên hoặc công nghệ.

Đối với một nhà quản lý, lộ trình Net Zero doanh nghiệp là một bản đồ chiến lược tích hợp. Bản đồ này định vị rõ lượng phát thải hiện tại, đặt ra các cột mốc cắt giảm cụ thể theo thời gian và xác định các giải pháp công nghệ, tài chính cần thiết để đạt được mục tiêu trung hòa carbon. Lộ trình này phải được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với khung pháp lý của quốc gia sở tại.

Tại sao doanh nghiệp Việt Nam cần xây dựng lộ trình Net Zero ngay hôm nay?

Việc trì hoãn chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn an toàn khi các áp lực từ pháp lý, thị trường và chuỗi cung ứng đang ngày một gia tăng.

Tuân thủ hành lang pháp lý quốc gia

Chính phủ Việt Nam đã đưa ra cam kết Net Zero 2050 tại hội nghị COP26 và cụ thể hóa bằng các văn bản pháp luật quan trọng. Trong đó, Nghị định 06/2022/NĐ-CP quy định chi tiết về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Các doanh nghiệp thuộc danh mục bắt buộc phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính định kỳ và chuẩn bị cho việc phân bổ hạn ngạch phát thải.

Vượt qua rào cản thương mại quốc tế

Các thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam như Liên minh Châu Âu (EU) đang áp dụng các cơ chế nghiêm ngặt như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Nếu không có lộ trình giảm phát thải rõ ràng, hàng hóa xuất khẩu của doanh nghiệp sẽ phải chịu mức thuế carbon rất cao, làm mất đi lợi thế cạnh tranh về giá.

Thu hút vốn đầu tư và tài chính xanh

Các định chế tài chính và quỹ đầu tư lớn hiện nay đều áp dụng tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) khi đánh giá dự án. Doanh nghiệp có lộ trình chuyển đổi xanh rõ ràng sẽ dễ dàng tiếp cận các nguồn tín dụng xanh với lãi suất ưu đãi.

Phân loại nguồn phát thải theo Scope 1, Scope 2 và Scope 3

Để xây dựng lộ trình giảm phát thải hiệu quả, doanh nghiệp cần phân loại và đo lường chính xác các nguồn phát thải theo tiêu chuẩn Giao thức Khí nhà kính (GHG Protocol):

• Scope 1 (Phát thải trực tiếp): Là lượng khí nhà kính phát sinh trực tiếp từ các nguồn sở hữu hoặc kiểm soát bởi doanh nghiệp, chẳng hạn như khí thải từ quá trình đốt nhiên liệu tại nhà máy, vận hành lò hơi, hoặc khí thải từ đội xe của công ty.
• Scope 2 (Phát thải gián tiếp từ năng lượng): Là lượng phát thải phát sinh từ việc tiêu thụ điện, hơi nước, nhiệt hoặc khí lạnh được doanh nghiệp mua từ bên ngoài để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.
• Scope 3 (Phát thải gián tiếp khác): Là tất cả các nguồn phát thải gián tiếp xảy ra trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp, bao gồm cả hoạt động thượng nguồn (vận chuyển nguyên vật liệu, đi lại của nhân viên) và hạ nguồn (sử dụng và xử lý sản phẩm sau khi bán). Đây thường là phạm vi khó kiểm soát nhất nhưng lại chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng lượng phát thải của doanh nghiệp.

Quy trình 5 bước xây dựng lộ trình Net Zero chuẩn hóa cho doanh nghiệp

Việc xây dựng lộ trình Net Zero đòi hỏi một quy trình khoa học, liên tục và có tính thực tiễn cao. Dưới đây là 5 bước cốt lõi được Envi Solutions khuyến nghị áp dụng:

Bước 1: Kiểm kê khí nhà kính doanh nghiệp

Đây là bước đặt nền móng quyết định. Doanh nghiệp cần thu thập dữ liệu hoạt động để tính toán lượng phát thải thực tế ở cả 3 phạm vi (Scope 1, 2, 3). Kết quả kiểm kê sẽ chỉ ra những “điểm nóng” phát thải lớn nhất cần ưu tiên xử lý.

Bước 2: Thiết lập mục tiêu giảm phát thải

Dựa trên kết quả kiểm kê, doanh nghiệp thiết lập các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Các mục tiêu này cần cụ thể, đo lường được và có tính khả thi, hướng tới mốc thời gian cam kết chung của quốc gia hoặc của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Bước 3: Triển khai các giải pháp giảm phát thải thực tế

Doanh nghiệp áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật và vận hành bao gồm:

• Thực hiện các biện pháp tiết kiệm năng lượng trong sản xuất và văn phòng.
• Chuyển đổi sang sử dụng năng lượng tái tạo như điện mặt trời mái nhà.
• Tối ưu hóa chuỗi cung ứng và quy trình logistics để giảm tiêu thụ nhiên liệu.
• Cải tiến công nghệ sản xuất ít phát thải hơn.

Bước 4: Bù đắp lượng phát thải không thể cắt giảm

Với những nguồn phát thải không thể loại bỏ hoàn toàn bằng công nghệ hiện tại, doanh nghiệp có thể sử dụng tín chỉ carbon từ các dự án trồng rừng, bảo vệ rừng hoặc năng lượng tái tạo để bù đắp, hướng tới mục tiêu trung hòa carbon.

Bước 5: Báo cáo, giám sát và công bố thông tin

Định kỳ hàng năm, doanh nghiệp cần thực hiện giám sát, lập báo cáo phát thải và công bố thông tin một cách minh bạch. Điều này giúp củng cố niềm tin với khách hàng, đối tác và các cơ quan quản lý nhà nước.

Những thách thức lớn nhất của doanh nghiệp Việt và giải pháp tháo gỡ

Quá trình chuyển đổi xanh doanh nghiệp tại Việt Nam đang đối mặt với không ít rào cản thực tế về cả nguồn lực lẫn kỹ thuật.

Thách thức lớn nhất hiện nay là việc thiếu hụt dữ liệu lịch sử và hệ thống quản lý thông tin chưa đồng bộ, khiến việc kiểm kê khí nhà kính doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi năng lượng tái tạo tương đối cao, gây áp lực lớn lên dòng tiền của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Để tháo gỡ các nút thắt này, doanh nghiệp cần tiếp cận theo lộ trình cuốn chiếu: bắt đầu từ những giải pháp ít chi phí nhưng mang lại hiệu quả ngay (như thay đổi hành vi sử dụng năng lượng, tối ưu hóa vận hành), sau đó tái đầu tư nguồn tiết kiệm được vào các dự án công nghệ chuyên sâu hơn. Việc hợp tác với các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp cũng giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và tránh các sai lầm thử nghiệm không đáng có.

Vai trò của kiểm kê khí nhà kính trong việc định hình lộ trình giảm phát thải

Không thể quản lý những gì không thể đo lường. Kiểm kê khí nhà kính chính là “la bàn” định hướng cho toàn bộ lộ trình Net Zero. Nếu không có số liệu kiểm kê chính xác, doanh nghiệp sẽ dễ rơi vào tình trạng đầu tư dàn trải, không hiệu quả vào các giải pháp giảm phát thải không đúng trọng tâm.

Việc thực hiện kiểm kê bài bản theo các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14064 giúp doanh nghiệp xác định rõ cấu trúc phát thải của mình, từ đó đưa ra các quyết định đầu tư công nghệ chính xác nhất, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ pháp lý phục vụ việc thẩm định sau này.

Envi Solutions – Đối tác đồng hành toàn diện cùng doanh nghiệp trên hành trình Net Zero

Xây dựng lộ trình Net Zero là một hành trình dài hạn đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về cả kỹ thuật môi trường lẫn các quy định pháp lý hiện hành. Envi Solutions tự hào là đơn vị tư vấn uy tín, đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam trong nỗ lực chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Chúng tôi cung cấp gói giải pháp toàn diện bao gồm:

• Tư vấn và thực hiện kiểm kê khí nhà kính theo chuẩn ISO 14064 và quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
• Xây dựng lộ trình giảm phát thải cá nhân hóa, tối ưu hóa chi phí cho từng ngành nghề đặc thù.
• Hỗ trợ hoàn thiện các hồ sơ pháp lý môi trường, báo cáo phát thải định kỳ.
• Tư vấn các giải pháp kỹ thuật về tiết kiệm năng lượng, xử lý khí thải và quản lý chất thải bền vững.

Để bắt đầu hành trình chuyển đổi xanh hiệu quả và tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật, quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ với chúng tôi:

Envi Solutions
Văn phòng đại diện: 116 Nguyễn Văn Thủ, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
Miền Nam: 232 Ung Văn Khiêm, Phường Thạnh Mỹ Tây, TP. Hồ Chí Minh
Miền Bắc: Tầng 6, Tòa nhà San Nam, số 78 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội
Hotline: 0986 301 755
Email: info@envi-solutions.com
Website: www.envi-solutions.com

Các câu hỏi thường gặp (FAQ) về lộ trình Net Zero của doanh nghiệp

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) có bắt buộc phải xây dựng lộ trình Net Zero không?

Hiện tại, pháp luật Việt Nam ưu tiên bắt buộc kiểm kê và giảm phát thải đối với các cơ sở phát thải lớn theo danh mục của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, nếu nằm trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn hoặc có định hướng xuất khẩu, các doanh nghiệp SMEs vẫn cần chủ động xây dựng lộ trình để giữ vững vị trí trong chuỗi giá trị.

Sự khác biệt giữa trung hòa carbon và Net Zero là gì?

Trung hòa carbon (Carbon Neutrality) tập trung chủ yếu vào việc bù đắp lượng phát thải CO2 bằng cách mua tín chỉ carbon. Trong khi đó, Net Zero đòi hỏi nỗ lực cắt giảm tối đa tất cả các loại khí nhà kính (bao gồm cả CH4, N2O…) trong toàn bộ chuỗi giá trị (Scope 1, 2, 3) trước, và chỉ sử dụng các biện pháp loại bỏ carbon vật lý cho phần phát thải không thể triệt tiêu.

Chi phí xây dựng lộ trình Net Zero khoảng bao nhiêu?

Chi phí này không cố định mà phụ thuộc vào quy mô hoạt động, số lượng nhà máy, phạm vi kiểm kê (chỉ Scope 1, 2 hay cả Scope 3) và mức độ phức tạp của quy trình sản xuất. Doanh nghiệp nên liên hệ trực tiếp với Envi Solutions để được khảo sát sơ bộ và nhận báo giá tối ưu nhất.

Tín chỉ carbon đóng vai trò gì trong lộ trình Net Zero?

Tín chỉ carbon được sử dụng ở giai đoạn cuối của lộ trình. Sau khi doanh nghiệp đã áp dụng mọi biện pháp công nghệ để giảm tối đa phát thải tự thân, lượng phát thải còn lại không thể cắt giảm sẽ được bù đắp bằng việc mua tín chỉ carbon từ các dự án xanh đã được chứng nhận để đạt trạng thái bằng không.