Tiêu chí cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính mới nhất năm 2026

Tiêu chí xác định cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính theo quy định pháp luật mới nhất bao gồm các cơ sở có tổng lượng phát thải khí nhà kính hằng năm từ 3.000 tấn CO2 tương đương (CO2tđ) trở lên, hoặc thuộc các nhóm tiêu thụ năng lượng lớn, xử lý chất thải quy mô lớn theo quy định. Việc nắm rõ các tiêu chí này giúp doanh nghiệp chủ động tuân thủ pháp luật, tránh các rủi ro pháp lý và xây dựng lộ trình giảm nhẹ phát thải hướng tới mục tiêu Net Zero 2050 của quốc gia.

Tiêu chí cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính theo quy định mới nhất

Theo quy định pháp luật hiện hành, không phải mọi doanh nghiệp đều bắt buộc phải thực hiện báo cáo phát thải. Nhà nước áp dụng các tiêu chí định lượng cụ thể để sàng lọc và phân loại các đối tượng có nghĩa vụ này. Tiêu chí cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính được xác định dựa trên quy mô phát thải hằng năm hoặc mức độ tiêu thụ năng lượng, tài nguyên trong quá trình vận hành.

Quy định này nhằm tập trung nguồn lực quản lý vào các nguồn phát thải lớn, đồng thời giảm bớt gánh nặng hành chính cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Việc xác định đúng nhóm đối tượng giúp cơ quan quản lý xây dựng hệ thống MRV (Đo đạc, Báo cáo, Thẩm định) một cách đồng bộ và hiệu quả trên phạm vi cả nước.

Cơ sở pháp lý quy định về kiểm kê khí nhà kính tại Việt Nam

Hành lang pháp lý về quản lý phát thải khí nhà kính tại Việt Nam đã được hoàn thiện qua nhiều văn bản quan trọng. Doanh nghiệp cần căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật sau để thực hiện nghĩa vụ của mình:

• Luật Bảo vệ môi trường 2020: Khung pháp lý cao nhất quy định về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-zôn.
• Nghị định 06/2022/NĐ-CP: Quy định chi tiết về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, bảo vệ tầng ô-zôn và phát triển thị trường các-bon trong nước.
• Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg: Quyết định mới nhất của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, có hiệu lực từ ngày 25/09/2026 và thay thế hoàn toàn Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg.

Sự chuyển dịch từ các quyết định cũ sang quyết định mới thể hiện sự thắt chặt và cập nhật liên tục của Chính phủ nhằm đáp ứng các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu.

Chi tiết tiêu chí xác định cơ sở bắt buộc kiểm kê khí nhà kính

Để xác định một doanh nghiệp có thuộc đối tượng bắt buộc kiểm kê khí nhà kính hay không, cơ quan chức năng dựa trên các ngưỡng định lượng cụ thể dưới đây:

Ngưỡng phát thải khí nhà kính trực tiếp

Cơ sở có tổng lượng phát thải khí nhà kính hằng năm từ 3.000 tấn CO2 tương đương (CO2tđ) trở lên. Đây là ngưỡng áp dụng chung cho tất cả các ngành nghề sản xuất, kinh doanh có phát sinh khí nhà kính trực tiếp hoặc gián tiếp từ hoạt động của mình.

Ngưỡng tiêu thụ năng lượng và xử lý chất thải

Đối với các cơ sở không đo lường trực tiếp lượng CO2tđ, tiêu chí sẽ được quy đổi thông qua mức tiêu thụ năng lượng hoặc công suất xử lý chất thải hằng năm:

• Cơ sở sản xuất công nghiệp: Có tổng tiêu thụ năng lượng hằng năm từ 1.000 tấn dầu tương đương (TOE) trở lên.
• Công ty kinh doanh vận tải: Có tổng tiêu thụ nhiên liệu hằng năm từ 1.000 TOE trở lên.
• Tòa nhà thương mại: Có tổng tiêu thụ năng lượng hằng năm từ 1.000 TOE trở lên.
• Cơ sở xử lý chất thải rắn: Có công suất vận hành hằng năm từ 65.000 tấn trở lên.
• Cơ sở xử lý nước thải: Có công suất vận hành từ 10.000 m3/ngày đêm trở lên.

Danh mục 6 lĩnh vực trọng điểm phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính

Nghị định 06/2022/NĐ-CP quy định rõ 6 lĩnh vực trọng điểm có lượng phát thải lớn phải thực hiện kiểm kê bao gồm:

1. Năng lượng: Ngành sản xuất năng lượng, tiêu thụ năng lượng trong công nghiệp, giao thông vận tải, thương mại và dân dụng.
2. Giao thông vận tải: Vận tải đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, đường hàng không và hàng hải.
3. Xây dựng: Quy trình sản xuất vật liệu xây dựng và các hoạt động phát thải trong ngành xây dựng do Bộ Xây dựng quản lý.
4. Các quá trình công nghiệp: Sử dụng sản phẩm thay thế chất làm lạnh, sản xuất hóa chất, luyện kim và các ngành công nghiệp nặng khác do Bộ Công Thương quản lý.
5. Nông nghiệp, lâm nghiệp và sử dụng đất: Chăn nuôi, trồng trọt, thay đổi mục đích sử dụng đất do Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi.
6. Quản lý chất thải: Chôn lấp chất thải rắn, xử lý chất thải bằng phương pháp sinh học, thiêu đốt và xử lý nước thải.

Những thay đổi cốt lõi của Quyết định 42/2026/QĐ-TTg so với Quyết định 13/2024/QĐ-TTg

Theo thông tin từ Báo Chính phủ đưa tin, danh mục cập nhật mới nhất theo Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg đã xác định rõ 2.441 cơ sở bắt buộc phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Con số này có sự điều chỉnh tăng so với danh sách cũ tại Quyết định 13/2024/QĐ-TTg.

Sự thay đổi này cho thấy cơ quan quản lý đã rà soát kỹ lưỡng hơn hoạt động thực tế của các doanh nghiệp, đưa thêm nhiều cơ sở có mức tiêu thụ năng lượng lớn vào danh sách quản lý trực tiếp. Doanh nghiệp cần chủ động tra cứu danh sách này để biết đơn vị mình có nằm trong diện bắt buộc hay không.

Rủi ro pháp lý và chế tài xử phạt khi doanh nghiệp không tuân thủ kiểm kê

Việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho doanh nghiệp:

• Xử phạt hành chính: Doanh nghiệp có thể bị phạt tiền theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.
• Ảnh hưởng đến uy tín thương hiệu: Việc không tuân thủ các tiêu chuẩn xanh làm giảm năng lực cạnh tranh, đặc biệt khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu hoặc xuất khẩu sang các thị trường khắt khe như EU, Mỹ.
• Gián đoạn hoạt động kinh doanh: Các cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp đình chỉ tạm thời hoặc yêu cầu khắc phục hậu quả, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ sản xuất.

Để tránh các rủi ro này, việc kiểm soát và hạn chế các sai sót kiểm kê báo cáo khí nhà kính là vô cùng quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Quy trình thực hiện kiểm kê khí nhà kính chuẩn cho doanh nghiệp

Để xây dựng một báo cáo kiểm kê đạt chuẩn, doanh nghiệp cần tuân thủ quy trình gồm các bước cơ bản sau:

1. Xác định ranh giới tổ chức và ranh giới vận hành: Xác định rõ các nguồn phát thải trực tiếp và gián tiếp nằm trong phạm vi kiểm soát của doanh nghiệp.
2. Thu thập số liệu hoạt động: Thu thập hóa đơn điện, tiêu thụ nhiên liệu, lượng nguyên vật liệu đầu vào và lượng chất thải phát sinh.
3. Lựa chọn hệ số phát thải: Áp dụng các hệ số phát thải quốc gia hoặc quốc tế phù hợp với từng nguồn phát thải.
4. Tính toán lượng phát thải: Sử dụng các công thức chuẩn hóa để quy đổi mọi nguồn phát thải về đơn vị tấn CO2tđ.
5. Xây dựng báo cáo và thẩm định: Hoàn thiện báo cáo kiểm kê khí nhà kính cấp cơ sở và gửi cơ quan có thẩm quyền thẩm định theo quy định.

Giải pháp tư vấn kiểm kê khí nhà kính toàn diện từ Envi Solutions

Việc tự thực hiện kiểm kê khí nhà kính đòi hỏi đội ngũ nhân sự có chuyên môn sâu về kỹ thuật môi trường và am hiểu tường tận các văn bản pháp luật hiện hành. Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và đảm bảo tính chính xác tuyệt đối của báo cáo, Envi Solutions cung cấp dịch vụ tư vấn kiểm kê khí nhà kính toàn diện.

Với kinh nghiệm thực chiến phong phú, Envi Solutions đồng hành cùng doanh nghiệp từ khâu khảo sát, thu thập số liệu, tính toán phát thải cho đến khi hoàn thiện báo cáo trình nộp cơ quan chức năng. Chúng tôi giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro pháp lý, tối ưu hóa chi phí vận hành và xây dựng lộ trình giảm nhẹ phát thải hiệu quả.

Để nhận tư vấn chi tiết về hồ sơ pháp lý môi trường và kiểm kê khí nhà kính, quý doanh nghiệp vui lòng liên hệ:

• Văn phòng đại diện: 116 Nguyễn Văn Thủ, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
• Miền Nam: 232 Ung Văn Khiêm, Phường Thạnh Mỹ Tây, TP. Hồ Chí Minh
• Miền Bắc: Tầng 6, Tòa nhà San Nam, số 78 Duy Tân, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội
• Hotline: 0986 301 755
• Email: info@envi-solutions.com
• Website: www.envi-solutions.com

Các câu hỏi thường gặp (FAQ) về tiêu chí kiểm kê khí nhà kính

Làm thế nào để biết doanh nghiệp của tôi có thuộc danh sách bắt buộc không?

Doanh nghiệp cần đối chiếu quy mô phát thải (trên 3.000 tấn CO2tđ) hoặc mức tiêu thụ năng lượng (trên 1.000 TOE) với các tiêu chí định lượng, đồng thời tra cứu trực tiếp tên cơ sở mình trong danh mục 2.441 cơ sở ban hành kèm theo Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg.

Quyết định 42/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ khi nào?

Quyết định số 42/2026/QĐ-TTg chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 25/09/2026 và thay thế hoàn toàn cho Quyết định số 13/2024/QĐ-TTg trước đó.

Tấn dầu tương đương (TOE) là gì và quy đổi như thế nào?

TOE (Tonne of Oil Equivalent) là đơn vị năng lượng quy ước tương đương với lượng năng lượng giải phóng khi đốt cháy một tấn dầu thô. Việc quy đổi từ điện năng (kWh) hoặc nhiên liệu (lít, kg) sang TOE được thực hiện theo các hệ số quy đổi năng lượng do Bộ Công Thương hướng dẫn.

Doanh nghiệp không thuộc danh sách bắt buộc có nên làm kiểm kê không?

Dù không thuộc diện bắt buộc, doanh nghiệp vẫn được khuyến khích thực hiện kiểm kê khí nhà kính tự nguyện. Điều này giúp doanh nghiệp xây dựng hình ảnh thương hiệu xanh, dễ dàng tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi và đáp ứng yêu cầu của các đối tác quốc tế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.